कॅटेगरी: हिंदू देवतांच्या सर्व 40 चालीसा

मराठी अर्थासह श्री हनुमान चालिसा

दोहा:

श्रीगुरु चरन सरोज रज, निज मनु मुकुरु सुधारि।
बरनऊं रघुबर बिमल जसु, जो दायकु फल चारि॥१॥

अर्थ:
श्रीगुरुंच्या चरणांतील धुळीने माझ्या मनाचे आरसे शुद्ध करून, मी रघुवीराच्या पवित्र कीर्तिचे वर्णन करतो, जी चार प्रकारची फळे (धर्म, अर्थ, काम, मोक्ष) देणारी आहे.

बुद्धिहीन तनु जानिके, सुमिरौं पवन-कुमार।
बल बुद्धि विद्या देहु मोहिं, हरहु कलेश विकार॥२॥

अर्थ:
बुद्धिहीन शरीर असलेले जाणून, मी पवन-कुमाराचे स्मरण करतो. मला शक्ती, बुद्धी आणि विद्या दे आणि माझ्या सर्व क्लेश आणि विकार दूर कर.

चौपाई:

जय हनुमान ज्ञान गुन सागर।
जय कपीस तिहुँ लोक उजागर॥१॥

अर्थ:
ज्ञान आणि गुणांच्या समुद्र, जय हनुमान. तीनही लोकांत प्रकाशमान असलेल्या कपीस, जय हनुमान.

रामदूत अतुलित बलधामा।
अंजनि-पुत्र पवनसुत नामा॥२॥

अर्थ:
श्रीरामाचे दूत, अतुलनीय शक्तीचे धाम. अंजनीचा पुत्र, पवनसुत नावाने ओळखला जातो.

महाबीर विक्रम बजरंगी।
कुमति निवार सुमति के संगी॥३॥

अर्थ:
महाबीर, पराक्रमी बजरंगबली. कुबुद्धी नष्ट करणारे, सुमतीचे साथीदार.

कंचन बरन विराज सुवेसा।
कानन कुंडल कुंचित केसा॥४॥

अर्थ:
सोन्याच्या रंगाचे शरीर, सुंदर वेशात सजलेले. कानात कुंडल, कुरळे केस.

हाथ वज्र औ ध्वजा विराजे।
कांधे मूंज जनेऊ साजे॥५॥

अर्थ:
हातात वज्र आणि ध्वजा विराजमान. खांद्यावर मूंजेचे जनेऊ शोभते.

शंकर सुवन केसरी नंदन।
तेज प्रताप महा जग वंदन॥६॥

अर्थ:
शंकराचे पुत्र, केसरीचे नंदन. तेज आणि प्रताप यांचे महाजगभर वंदन.

विद्यावान गुनी अति चातुर।
राम काज करिबे को आतुर॥७॥

अर्थ:
विद्यावान, गुणी आणि अत्यंत चतुर. रामाचे कार्य करण्यासाठी आतुर.

प्रभु चरित्र सुनिबे को रसिया।
राम लखन सीता मन बसिया॥८॥

अर्थ:
प्रभूच्या चरित्राचे रसिक. राम, लक्ष्मण आणि सीता यांचे मनांत राहतात.

सूक्ष्म रूप धरि सियहिं दिखावा।
विकट रूप धरि लंक जरावा॥९॥

अर्थ:
सूक्ष्म रूप धारण करून सियेला दर्शविले. विकट रूप धारण करून लंका जाळली.

भीम रूप धरि असुर सँहारे।
रामचंद्र के काज सँवारे॥१०॥

अर्थ:
भयंकर रूप धारण करून राक्षसांना मारले. रामचंद्राचे कार्य साधले.

लाय सजीवन लखन जियाये।
श्रीरघुबीर हरषि उर लाये॥११॥

अर्थ:
संजीवनी घेऊन लक्ष्मणाला जिवंत केले. श्रीरघुबीरांनी आनंदाने हृदयाशी धरले.

रघुपति कीन्ही बहुत बड़ाई।
तुम मम प्रिय भरतहि सम भाई॥१२॥

अर्थ:
रघुपतिने तुझी खूप स्तुती केली. “तू माझा प्रिय, भरतासारखा भाऊ आहेस.”

सहस बदन तुम्हरो यश गावैं।
अस कहि श्रीपति कंठ लगावैं॥१३॥

अर्थ:
हजारो मुख तुझी कीर्ती गातात. असे म्हणत श्रीपति तुला कंठाशी धरतात.

सनकादिक ब्रह्मादि मुनीसा।
नारद सारद सहित अहीसा॥१४॥

अर्थ:
सनकादी, ब्रह्मा आणि मुनिश्वर. नारद, सारदा आणि अहिशा.

जम कुबेर दिगपाल जहाँ ते।
कवि कोबिद कहि सके कहाँ ते॥१५॥

अर्थ:
यम, कुबेर, दिगपाल जेथे. कवी आणि पंडित सांगू शकणार नाहीत.

तुम उपकार सुग्रीवहिं कीन्हा।
राम मिलाय राजपद दीन्हा॥१६॥

अर्थ:
तू सुग्रीवावर उपकार केले. रामाला भेटवून राज्यपद दिले.

तुम्हरो मंत्र विभीषण माना।
लंकेश्वर भए सब जग जाना॥१७॥

अर्थ:
तुझ्या मंत्रामुळे विभीषणाने मान्य केले. सर्व जगाला माहित झाले की लंकेश्वर झाला.

जुग सहस्त्र जोजन पर भानू।
लील्यो ताहि मधुर फल जानू॥१८॥

अर्थ:
हजारो योजने दूर सूर्याला मधुर फल समजून गिळले.

प्रभु मुद्रिका मेलि मुख माही।
जलधि लाँघि गये अचरज नाहीं॥१९॥

अर्थ:
प्रभूची मुद्रिका मुखात धरून. सागर लांघले, आश्चर्य नाही.

दुर्गम काज जगत के जेते।
सुगम अनुग्रह तुम्हरे तेते॥२०॥

अर्थ:
जगातील कठीण कामे. तुझ्या कृपेने सोपी होतात.

राम दुआरे तुम रखवारे।
होत न आज्ञा बिनु पैसारे॥२१॥

अर्थ:
रामाच्या दाराचे तू रक्षक आहेस. तुझ्या परवानगीशिवाय कोणीही प्रवेश करू शकत नाही.

सब सुख लहै तुम्हारी सरना।
तुम रक्षक काहू को डरना॥२२॥

अर्थ:
तुझ्या आश्रयाने सर्व सुख मिळतात. तू रक्षक असताना कोणाला काय भिती?

आपन तेज सम्हारो आपै।
तीनों लोक हाँक तें काँपै॥२३॥

अर्थ:
तुझ्या तेजाने तू स्वतःलाच जपतोस. तीनही लोक तुझ्या गर्जनेने काँपतात.

भूत पिशाच निकट नहिं आवै।
महावीर जब नाम सुनावै॥२४॥

अर्थ:
भूत आणि पिशाच्य तुझ्या जवळ येऊ शकत नाहीत. महावीराचे नाव ऐकल्यावर.

नासै रोग हरै सब पीरा।
जपत निरंतर हनुमत बीरा॥२५॥

अर्थ:
रोग नष्ट होतात आणि सर्व पीडा दूर होतात. सतत हनुमंताचे नामस्मरण केल्याने.

संकट तें हनुमान छुड़ावै।
मन क्रम वचन ध्यान जो लावै॥२६॥

अर्थ:
संकटांपासून हनुमान वाचवतात. जो मन, क्रिया आणि वचन याने तुझ्यावर ध्यान करतो.

सब पर राम तपस्वी राजा।
तिनके काज सकल तुम साजा॥२७॥

अर्थ:
राम तपस्वी राजा, त्यांच्या सर्व कार्यांसाठी तू तयार असतोस.

और मनोरथ जो कोई लावै।
सोइ अमित जीवन फल पावै॥२८॥

अर्थ:
आणखी कोणतेही मनोरेथ असेल तर, तो अनंत जीवन फल मिळवतो.

चारों जुग परताप तुम्हारा।
है परसिद्ध जगत उजियारा॥२९॥

अर्थ:
चारही युगांत तुझा पराक्रम. हे जगात प्रसिद्ध आहे आणि उज्ज्वल आहे.

साधु संत के तुम रखवारे।
असुर निकंदन राम दुलारे॥३०॥

अर्थ:
तू साधू-संतांचे रक्षक आहेस. असुरांचा नाश करणारा आणि रामाचा प्रिय.

अष्ट सिद्धि नव निधि के दाता।
अस बर दीन जानकी माता॥३१॥

अर्थ:
आठ सिद्धी आणि नऊ निधी देणारा. असे वरदान जानकी मातेकडून मिळाले.

राम रसायन तुम्हरे पासा।
सदा रहो रघुपति के दासा॥३२॥

अर्थ:
राम रसायन तुमच्याकडे आहे. सदा रघुपतीचे सेवक राहा.

तुम्हरे भजन राम को पावै।
जनम जनम के दुख बिसरावै॥३३॥

अर्थ:
तुम्हाला भजणारे रामाला प्राप्त करतात. जन्म-जन्मांतरीचे दुःख विसरतात.

अंत काल रघुबर पुर जाई।
जहाँ जन्म हरि भक्त कहाई॥३४॥

अर्थ:
अंत काळात रघुबराच्या नगरात जाईल. जिथे जन्म हरि भक्त म्हणवेल.

और देवता चित्त न धरई।
हनुमत सेई सर्व सुख करई॥३५॥

अर्थ:
इतर देवता चित्त धरत नाहीत. हनुमान सर्व सुख देतात.

संकट कटै मिटै सब पीरा।
जो सुमिरै हनुमत बलबीरा॥३६॥

अर्थ:
संकट दूर होतात, सर्व पीडा नष्ट होतात. जो हनुमंताचे बलवीर स्मरण करतो.

जै जै जै हनुमान गोसाईं।
कृपा करहु गुरुदेव की नाईं॥३७॥

अर्थ:
जय जय जय हनुमान गोसाईं. कृपा करा, गुरुदेवांप्रमाणे.

जो शत बार पाठ कर कोई।
छूटहि बंदि महा सुख होई॥३८॥

अर्थ:
जो शंभर वेळा पाठ करतो. बंधनातून मुक्त होतो आणि महान सुख प्राप्त करतो.

जो यह पढ़े हनुमान चालीसा।
होय सिद्धि साखी गौरीसा॥३९॥

अर्थ:
जो हनुमान चालीसा वाचतो. सिद्धी प्राप्त होते, गवरीसाची साक्ष आहे.

तुलसीदास सदा हरि चेरा।
कीजै नाथ हृदय महँ डेरा॥४०॥

अर्थ:
तुलसीदास सदा हरिचा सेवक आहे. हे नाथ, माझ्या हृदयात वास करा.

दोहा:

पवनतनय संकट हरन, मंगल मूरति रूप।
राम लखन सीता सहित, हृदय बसहु सुर भूप॥

अर्थ:
पवनपुत्र संकट निवारणारे, मंगलमूर्ती रूप. राम, लक्ष्मण आणि सीता सह, हृदयात वास करा, हे देव राजा.